Projekt wykona造:

Agnieszka Krzewska
Karolina Trzeszczkowska

Chiny

ZAPORA TRZECH PRZEΜM紟


Lokalizacja



Wielk Zapor zlokalizowano w Chinach, w zachodniej cz窷ci prowincji Hubei.
Jangcy przebija si tam przez trzy malownicze g鏎skie w患ozy: Qutang, Wuxia i Xiling.
Trzy prze這my powsta造 w miejscu, gdzie ta pot篹na rzeka przedziera si przez g鏎y okalaj帷e Kotlin Syczua雟k.
Chi鎍zycy przez wieki pr鏏owali j ujarzmi i zapanowa nad ni.
Jangcy, cz瘰to wyst瘼uj帷 z brzeg闚, przynosi豉 ludziom ogromne straty. Przez d逝gi czas mieszka鎍y Chin pr鏏owali obr鏂i szkodliw dzia豉lno嗆 rzeki tak, by przynios豉 ona korzy軼i.
W dorzeczu Jangcy 篡je ponad 420 mln os鏏 (40% ludno軼i Chin), czyli wi璚ej ni w ca貫j Europie. To z tych teren闚 pochodzi wi瘯szo嗆 uprawianych w Chinach ro郵in: a 75% ry簑 ro郾ie na polach wok馧 Jangcy. Wzd逝 rzeki ulokowanych jest r闚nie ponad 2 ty. zak豉d闚 przemys這wych.

Rys historyczny

W 1918 r. czwarty przyw鏚ca chi雟kiej rewolucji demokratycznej, dr Sej Jo San, po raz pierwszy zaproponowa wybudowanie tamy w rejonie trzech prze這m闚.
Pierwszy projekt zapory na Jangcy opracowa w 1919 r. Sun Jat-Sen.
W latach 50-tych, przyw鏚cy chi雟cy za problem najwy窺zej wagi uznali wybudowanie Zapory Trzech Prze這m闚. Wtedy o projekcie z 1919 r. przypomnia sobie Mao Tse-tung, ale nie zdecydowa si na realizacj tej inwestycji.
Po doj軼iu do w豉dzy Deng Xiaopinga w 1979 r. ruszy造 prace projektowe.
Dopiero dziesi耩 lat p騧niej zacz皻o forsowa projekt budowy zapory.
Budowa zapory zmobilizowa豉 ekolog闚 na ca造m 鈍iecie. Protesty te nie przynios造 jednak rezultat闚, gdy w budow zainwestowano ju znaczne fundusze. Wprawdzie na wniosek ameryka雟kiej Narodowej Rady Bezpiecze雟twa w 1994r. Bank Eksportowo-Importowy USA odm闚i por璚ze po篡czek inwestor闚 ze Stan闚 Zjednoczonych, ale prywatne banki nie by造 ju tak restrykcyjne. Takie banki, jak Morgan Stanley czy Goldman Sachs, kupi造 obligacje wypuszczone przez Chi雟ki Bank Rozwoju i nic nie sta這 na przeszkodzie realizacji inwestycji.
Budowa rozpocz窸a si w roku 1993. Zmieniono kierunek w鏚 rzeki Jangcy.
W 2003 roku rozpocz窸o si nape軟ianie zbiornika zalewowego. Zamkni皻o 郵uzy zapory, zainstalowano pierwsze turbiny i zacz皻o wytwarza pr康. Otwarto 郵uzy dla statk闚.
Ca豉 inwestycja ma zosta uko鎍zona w 2009 r.

Dane techniczne
To najwi瘯sza w historii inwestycja hydrotechniczna
D逝go嗆 zapory: 2335m
Wysoko嗆 zapory: 185 m
字ednia szeroko嗆:1,2 km ( 2-krotnie wi璚ej ni obecna szeroko嗆 rzeki)
Pi皻rz帷a wod do: 175m
D逝go嗆 sztucznego zbiornika: 630 km
G喚boko嗆 sztucznego zbiornika: > 75m (130 m)
Powierzchnia sztucznego zbiornika: 60 ty. ha
ㄠczna ilo嗆 zmagazynowanej w akwenie wody: 39,3 biliony litr闚 (39,3 mld m3)
Docelowo elektrownia wodna b璠zie wyposa穎na w 26 zestaw闚 turbin, ka盥a z nich o
mocy 700 MW i o wadze 400 ton
Moc elektrowni wodnej:18,2 ty. MW
- por闚nywalna do mocy wytwarzanej 鈔ednio przez 20 elektrowni atomowych
- produkcja energii wodnej b璠zie odpowiada豉 pracy 10 wielkich elektrowni w璕lowych zu篡waj帷ych rocznie 50 min ton w璕la
- elektrownia wodna we W這c豉wku produkuje 162 MW energii
瞠glug ma zapewni: 5-stopniowa 郵uza

Konsekwencje inwestycji w liczbach

Finansowe:
Oficjalna wysoko嗆 koszt闚 opiewa na sum 25 mld dolar闚, jednak mi璠zynarodowi eksperci m闚i帷 75 mld dolar闚.
W inwestycjach Chinach norm s op騧nienia rz璠u od 2鏂h do 5ciu lat.
Op騧nienie zako鎍zenia budowy o rok to obni瞠nie korzy軼i o 22.5 %
Niekt鏎e czynniki takie jak straty przy transmisji i dystrybucji zosta造 zignorowane.

Kulturowe:
Zatopione zostan staro篡tne 鈍i徠ynie i klasztory z czas闚 Dynastii Ming sprzed 350 lat, kamienne budowle Dynastii Ha z czas闚 Chrystusa oraz 30 miast z epoki kamienia. Zalane zostanie ponad 1300 obiekt闚 鈍iatowej klasy.
Pod wod znikn Trzy Prze這my Jangcy - trzecia po Wielkim Murze i terakotowej
armii turystyczna atrakcja Chin.



Spo貫czne i gospodarcze:
KONIECZNO汎 PRZESIEDLENIA LUDZI - 1,3 mln
(nieoficjalnie szacuje si, 瞠 domy b璠zie musia這 opu軼i 1,6-1,9 min ludzi)

Konieczno嗆 przesiedlenia ludzi:
- W obr瑿ie regionu Trzech W患oz闚 mo磧iwe do zaludnienia potencjalne tereny s zbyt strome, zbyt wysoko po這穎ne, lub po prostu zbyt ubogie i kiepskie pod wzgl璠em przydatno軼i rolniczej, naj篡幡iejsza gleba w regionie to ta, kt鏎a zostanie zalana pod zbiornik.
- rolnicy 篡j帷y powy瞠j zapory i ale uprawiaj帷y ziemi na terenie, kt鏎y zostanie zalany nie otrzymaj rekompensaty.
- rz康 Chin w razie wyczerpania mo磧iwo軼i przesiedle w obr瑿ie regionu przewiduje odleg貫 przesiedlenia do region闚 obecnie zamieszkiwanych przez mniejszo軼iowe grupy etniczne - nie jest to oficjalnie wspominane bowiem k堯ci si to z polityk Banku 安iatowego i zak堯ci這 ewentualne wsparcie finansowe ze strony Banku.
- rawdopodobnie chi雟ki rz康 b喚dnie oszacowa ilo嗆 dost瘼nej do przesiedle teren闚 o ok. 50%
- Chi雟ki rz康 nie b璠zie te rekompensowa przesiedle ludziom, kt鏎zy nielegalnie migrowali do centr闚 przemys這wych kt鏎e b璠 zalane - szacuje si ze stanowi oni nawet do ok. 30% ludzi og馧em do przesiedlenia.
- Nowej ziemi na przesiedlonych terenach oraz rekompensaty nie otrzymaj setki tysi璚y ludzi, kt鏎zy i tak prawdopodobnie by stracili swoj ziemi lub tereny, na kt鏎ych mieszkaj w wyniku powodzi w s御iedztwie miasta Chongqing i w g鏎nym biegu rzeki.
- Nie tylko odszkodowania te utrzymanie dotychczasowego poziomu 篡cia w spos鏏 trwa造 - 40% ludzi przesiedlonych w latach 50tych nadal 篡je w ub鏀twie
- Dla 40 % wysiedlanych rolnik闚 nie ma ziemi. B璠 musieli zmieni zaw鏚, nieprzygotowani do szukania nowego zaj璚ia i z ma造mi szansami na prac. Od 1997 roku z pa雟twowych lub sp馧dzielczych zak豉d闚 w tym regionie zwolniono 2 mln ludzi. Dla przesiedle鎍闚 tak瞠 nie ma miejsca w ca造ch Chinach.
- Zatopionych zostanie 140 miast i 4 300 wsi.
Zatopionych zostanie 1,5 ty. zak豉d闚 przemys這wych.
Na zalewanym obszarze znajduj si tak瞠 liczne kopalnie.
Pod wod p鎩dzie ponad 300 ty. m2 latryn i szalet闚, ok. 2,8 min ton 鄉ieci, magazyny chemikali闚 i innych zwi您k闚 toksycznych

字odowiskowe:

Prawdopodobnie wyginie ok. 50 rzadkich, niekiedy endemicznych gatunk闚 flory i fauny:
metasekwoja,
z這ta ma逍a,
panda olbrzymia,
chi雟ki delfin rzeczny ,
簑raw syberyjski ,
aligator Jangcy ,
jesiotr chi雟ki .

Argumenty zwolennik闚 inwestycji
字odowisko

Oficjalne stanowisko konstruktor闚 i ekspert闚 zwi您anych z budow jest takie, i budowa zapory mo瞠 tylko polepszy stan 鈔odowiska w dolnym biegu rzeki, okre郵aj wp造w zapory na 鈔odowisko jako nieistotny
Najbardziej istotnym znaczeniem i wp造wem zapory b璠zie spi皻rzenie wody, pomijaj帷 oszacowania spo貫cznego i 鈔odowiskowego wp造wu zalania dolin i teren闚 powy瞠j
Przewiduj wzrost liczebno軼i populacji ryb oraz produktywno軼i ekosystemu zbiornika, jednak 鈍iatowe do鈍iadczenia z du篡mi zbiornikami m闚i same za siebie - po pocz徠kowym "boomie" w populacjach ryb produktywno軼i ekosystem闚 obni瘸 si.

Ochrona przeciwpowodziowa
W豉dze Chin podkre郵aj, 瞠 zapora u豉twi walk z wylewami Jangcy. Zapora ma za zadanie przechwytywa powodziowe wody na Jangcy.

W ostatniej wielkiej powodzi w roku 1998 zgin窸o 10 ty. os鏏, a domy straci這 5 mln.
Zapora ma wyeliminowa ryzyko powodzi. Coroczne katastrofalne powodzie zabi造 w ostatnim stuleciu 300 ty. ludzi i by造 przyczyn wielkich strat materialnych Je瞠li jednak zapora zostanie przerwana, apokaliptyczna pow鏚 poch這nie w b造skawicznym tempie 75mln ludzi

Obni瞠nie przep造wu wody stuletniej z poziomu 83 700 do 56 700 m3/s
Przep造w minimalny dzi瘯i zrzutowi wody w czasie suszy wzro郾ie z 3000 do ponad 5000 m3/s

Urz康zenia zrzutowe wymiarowane na zrzut wody rz璠u 110 tys. m3/s
(fala powodziowa z 1870 r. - woda tysi帷letnia)
Od pa寮ziernika zbiornik ulega nape軟ieniu do 175m, co utrzymuje si do grudnia, stycze- kwiecie poziom obni穎ny stosownie do potrzeb zrzutu maj-wrzesie - 145m (podczas sezonu powodziowego)

PLUSY
Optymalizacja i racjonalizacja przep造w闚
Zabezpieczenie przed ekstremalnymi zjawiskami hydrologicznymi-powodziami, suszami.

MINUSY
R騜ne rodzaje powodzi na Jangcy ~ wylewa ca豉 rzeka
- powodzie w g鏎nym biegu
- powodzie w 鈔odkowym i dolnym biegu
- zwi瘯szona sedymentacja osad闚 - obni瘸 zdolno嗆 do zatrzymania wielkich w鏚
- po鈍i璚anie potrzeb ochrony na rzecz produkcji energii.

- rejon w obr瑿ie zbiornika pe軟i funkcje magazynu w razie powodzi - po wybudowaniu zbiornika ludzie (0,5mln) dot康 bezpieczni b璠 musieli stawi czo豉 powi瘯szonemu ryzyku! (ryzyko okre郵ane na podstawie niewiarygodne, nieadekwatne i prymitywne metody analiz)

Okresowe wylewy Jangcy, mimo i powodowa造 ogromne straty, powodowa造 u篡幡ienie grunt闚.

Elektrownia wodna



Elektrownia wodna b璠zie produkowa 18 ty. MW energii elektrycznej. Dostarczy taniej i czystej energii 鈔odkowym i wschodnim Chinom

PLUSY
Wysoka skuteczno嗆 elektrowni wodnych - rz璠u 90%, szybkie i niezawodne dostosowanie produkcji do potrzeb
Energia dla wschodnich i centralnych Chin ( gorzej rozwini皻e ni zachodnia cz窷)

MINUSY
Wysokie straty przy transmisji i dystrybucji energii

Wysoce energoch這nny przemys

Nieefektywne wykorzystanie energii

Niezaspokojenie ogromnych potrzeb wschodnich Chin

疾gluga




Zwi瘯szy si 瞠glowno嗆 rzeki (po Jangcy kursowa b璠zie pi璚iokrotnie wi璚ej statk闚). Przez sze嗆 miesi璚y w roku statki oceaniczne o wyporno軼i 10 ty. ton dociera b璠 2,4 ty. km w g陰b l康u, tak瞠 do biednej prowincji Syczuan.

疾gluga na Jangcy obecnie stanowi 78% przewoz闚 krajowych

Roczny transport 瞠glugowy wzro郾ie 3-krotnie

Cena przewoz闚 spadnie o jedn trzeci

Nast徙i otwarcie nowych szlak闚 wodnych

PLUSY
Radykalne poprawienie 瞠glugi na d逝g. 570-650km
Mo磧iwo嗆 dotarcia do teren闚 w g陰b l康u i stymulowanie w nowych regionach rozwoju gospodarczego

MINUSY
Powa積e utrudnienia w trakcie 18 letniej budowy!

Konstruktorzy przyznaj ze sedymentacja osadu (zamulanie zbiornika ) mo瞠 powodowa pewne utrudnienia ale nie szacuj wykonalno軼i i kosztu usuwania osadu z dna (co jest w za這瞠niach)

Ruch statk闚 mo瞠 zosta potrojony r闚nie bez potrzeby budowy zapory i zosta uzyskany przez kombinacj: lepszych procedur kontroli 瞠glugi, stosowanie pot篹niejszych(silniejszych lepszych) holowniki i wyd逝瞠nie godzin 瞠glugi.

Likwidacja miejsc niebezpiecznych (p造cizn, prog闚, zw篹e)

Argumenty przeciwnik闚 inwestycji

Ekolodzy twierdz, 瞠 to przedsi瞝zi璚ie hydrologiczne doprowadzi do katastrofalnych zmian w 鈔odowisku ca貫go regionu.
Budowa zap鏎 negatywnie oddzia造wuje poprzez:
- zmiany w transporcie materia逝 rzecznego (osady, fitoplankton)
- likwidacj mikrosiedlisk
- zmniejszenie r騜norodno軼i organizm闚
- odwr鏂enie struktury dominacji gatunk闚
- utrudnienie migracji
- zanik kryj闚ek i miejsc do 瞠rowania zwierz徠
- obni穎n zdolno嗆 samooczyszczania rzeki
- eliminacj ryb w璠rownych - deficyt tlenowy w wodach rzeki

字odowisko

Konieczno嗆 zatopienia znacznej powierzchni, niekiedy 篡znych siedlisk lasu 28 ty. ha i ponad 97 ty. hektar闚 grunt闚 ornych, 陰k 4.3 % zalanego terenu to urodzajny obszar p豉ski, 21.7 % pag鏎ki, 74% g鏎y

Du瞠 zbiorniki wody sprzyjaj rozwojowi drobnoustroj闚 chorobotw鏎czych

Wielkie powierzchnie zbiornik闚 - zwi瘯szone parowanie, a przepuszczalne dna zbiornik闚 sprzyjaj ucieczce wody

Poni瞠j zapory - rzeka wyp逝kuje materia skalny powoduj帷 erozj zar闚no brzeg闚 jak i istniej帷ych obwa這wa, zmiana w ilo軼i unoszonego rumowiska, zmiana re磨mu hydrologicznego na charakterystyce bazowa這 dot康 tysi帷e ludzi.

Beztlenowy rozk豉d materia逝 organicznego na dnie jeziora mo瞠 by toksyczny (przed zatopienie trzeba usun望 jak najwi璚ej mat org.), emisja gaz闚 cieplarnianych wskutek gnicia ro郵in

Ochrona przeciwpowodziowa

U篡to prymitywnych metod w okre郵aniu schemat闚 powodzi w dolnym biegu

Korzy軼i by造 szacowane na zak豉daniu szybkiego tempa rozwoju na wysoce zagro穎nych powodz terenach - praktyka okre郵ana przez agencje zajmuj帷e si ochrona przeciwpowodziow jako niewa積e, nieprawomocne, niewiarygodne.

Rejon w obr瑿ie zbiornika pe軟i funkcje magazynu w razie powodzi - po wybudowaniu zbiornika ludzie dot康 bezpieczni a zaludniaj帷y ten teren w liczbie p馧 miliona b璠 musieli stawi czo豉 powi瘯szonemu ryzyku powodzi.

R騜ne typy powodzi w rejonie Jangcy - nie przed wszystkimi typami powodzi ochroni zbiornik.

Elektrownia wodna

Ekolodzy obliczyli, 瞠 energia z elektrowni na zaporze b璠zie 2-3 razy dro窺za ni ta, kt鏎 dostarczy造by wysoko wydajne turbiny na gaz. (z biuletyn闚 kanadyjskiej organizacji ekologicznej Probe International, kt鏎a od 15 lat prowadzi kampani przeciwko budowie zapory).
Nie wiadomo, czy zacofana infrastruktura energetyczna b璠zie w stanie szybko spo篡tkowa du瞠 ilo軼i energii.
Sztuczne jezioro b璠zie si bardzo szybko zamula這 (bieg rzeki b璠zie wolniejszy), co z up造wem lat ograniczy produkcj pr康u przez hydroelektrowni.

Zamulanie zbiornika

Jangcy prowadzi wielkie ilo軼i rumowiska ok. 500 mln ton rocznie, akumulacja rumowiska zmniejszenie pojemno軼i u篡tkowej zbiornika, skraca okres jego eksploatacji obni瘸 korzy軼i dla ochrony przeciwpowodziowej i 瞠glugi tak瞠 prowadzone przez rzek kamienie i g豉zy - ok 100 mln ton rocznie.
Zak豉da si :
Spuszczanie osadu - rozwi您anie konstrukcyjnie i operacyjnie niezwykle kosztowne, trudne do wykonania ale i tak za 100 lat - 50% pojemno嗆 zbiornika wype軟i osadem.

Sedymentacja

Chi雟cy eksperci twierdza, i pojemno嗆 u篡teczna i mo磧iwo軼i magazynuj帷e zbiornika mog by zachowane przez ca造 czas.

Przewiduj spuszczanie 90-95% osadu.

Pomini皻o w og鏊e w oszacowaniach osad o 鈔ednicy ziaren > 1mm. - niedoszacowanie
Spuszczanie tak du瞠j ilo軼i osad闚 jako rozwi您anie konstrukcyjne i operacyjne jest uwa瘸ne za niezwykle kosztowne i niepowodzenie np. w przypadku Zapory Sanmexia na Yellow River
W szacunkach sedymentacji osadu nie uwzgl璠niono wp造wu osuwania si ziemi, kt鏎a mo瞠 zmniejszy jeszcze pojemno嗆 i utrudnia spuszczanie osadu.
Sedymentacja osadu zmniejszy znacznie zdolno嗆 magazynowania wody na potrzeby ochrony przed powodz.
Drastycznie obni瞠nie ilo軼i osadu w dolnym biegu na d逝go軼i setek km: erodowanie przeciwpowodziowych wa堯w, podrywanie przepraw mostowych, zmiana re磨mu hydrologicznego na kt鏎ego charakterystyce bazowa這 dot康 miliony ludzi.

Zmiany klimatyczne

Realizacja projektu spowoduje regionalne, kilkustopniowe ocieplenie klimatu w Japonii. Rzeka Jangcy w ka盥ej sekundzie zasila Morze 草速e niemal czterdziestoma trylionami litr闚 wody. Zaburzenie tego procesu, czyli ingerencja w procesy cyrkulacji pr康闚 morskich, spowoduje odczuwalne podniesienie temperatur w Japonii. Kiedy Chiny zatrzymaj cz窷 przep造wu Jangcy, powierzchniowe wody morskie stan si bardziej s這ne, ci篹sze i "uton", mieszaj帷 si z wodami g喚bszymi. W闚czas ogrzana woda z g喚bin b璠zie nap造wa豉 w kierunku powierzchni i podnosi豉 temperatur powietrza. Powa積ie obni穎ny poziom Jangcy i zmniejszony przep造w umo磧iwi zachodzenie procesu konwekcji, czyli wymiany ciep豉 mi璠zy pr康ami w Morzu 草速ym. Konwekcja taka zmienia zazwyczaj temperatur danego regionu o kilka stopni Celsjusza. Naukowcy s康z, 瞠 zjawisko ocieplania si atmosfery b璠zie najsilniejsze zim. W miesi帷ach letnich mo磧iwe jest och這dzenie.

Zmiany hydrologii
Zwolniony przep造w wody zmniejszy zdolno嗆 samooczyszczania si rzeki. Zmieni si r闚nie: szybko嗆 nurtu, temperatura, stratyfikacja w鏚 zbiornika (strefy niedoboru tlenu co prowadzi do zmiany warunk闚 samooczyszczania si wody)
Wartko p造n帷a rzeka stanie si stoj帷ym jeziorem o mulistym dnie.

Jako嗆 wody

Zalane zak豉dy przemys這we, 130 elektrociep這wni, kopalnie, 90 terenow bagiennych , mokrade i magazyny b璠 przez wiele lat 廝鏚貫m zanieczyszczenia w鏚 zbiornika. Woda w Jangcy od dawna ju nie nadaje si do picia. W 1993 roku przemys i kopalnie wyrzuca造 do rzeki l mld ton odpad闚 rocznie. Teraz mo瞠 by ich tylko wi璚ej. Kolebka Chin jest wy軼ielona toksycznymi zwi您kami rt璚i, kadmu i arszeniku, o這wiu, cyjanku. Do tej pory rzeka sama si oczyszcza豉. Wynosi豉 wi瘯szo嗆 鄉ieci do oceanu, a reszt rozk豉da豉.

Niebezpiecze雟two katastrofy

Ju w czasie budowy zapory na rzece Jangcy wykryto powa積e usterki techniczne.
Chi雟kie w豉dze poinformowa造, 瞠 zosta造 one natychmiast naprawione, pojawi這 si jednak podejrzenie, 瞠 gigantyczna budowla zosta豉 wadliwie skonstruowana..
Niezale積i eksperci stwierdzili i w projekcie chi雟cy konstruktorzy dostarczaj niedostatecznych analiz na temat sytuacji takich jak trz瘰ienie ziemi jak r闚nie analiz stabilno軼i konstrukcji
Zapora wznoszona jest na niepewnym gruncie, przy uskoku tektonicznym.
Ci篹ar nagromadzonej wody mo瞠 spowodowa wstrz御y tektoniczne i uszkodzi zapor.
Katastrofa zapory grozi 鄉ierci milion闚 ludzi. Tymczasem zapora zacz窸a p瘯a ju w czasie budowy, od 1999 r. Od tego czasu p瘯ni耩 stale przybywa..
Bezpiecze雟two setek tysi璚y przesiedlonych jest zagro穎ne.
Nowe osiedla wybudowano na stokach g鏎, na gruntach geologicznie niestabilnych, kt鏎e gro膨 obsuni璚iem (nieoszacowane / niedoceniane jest ryzyko osuni璚ia ziemi)
Nie rozpatrywano r闚nie przez ryzyka uszkodzenia zapory i wp造w na tereny poni瞠j, potencjalnych zagro瞠 zwi您anych ze zwi瘯szon sedymentacj osad闚 w zbiorniku co obni瘸 zdolno嗆 zapory do zatrzymywania wielkich w鏚 w czasie powodzi, niebezpiecze雟twa zamachu jak si kiedy zdarza這 na Huang He.

Copyright @ Agnieszka Krzewska 2006